Οι ασθένειες των αγριόχοιρων!



Σήμερα στην Ευρώπη ο πληθυσμός των γουρουνιών είναι πλέον τεράστιος και πολλαπλασιάζεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, γι' αυτό υπάρχει στενή παρατήρηση και ενημέρωση από τις υγειονομικές Αρχές για τις ασθένειες που τα προσβάλλουν.

Το κρέας του αγριόχοιρου αποτελεί συχνό και διαδεδομένο έδεσμα και με μεγάλη εμπορική αξία. Τα μεγάλα κτήματα που ειδικεύονται στο κυνήγι του αγριόχοιρου, αποκτούν ένα σημαντικό εισόδημα από το κρέας που αποκομίζεται στα οργανωμένα κυνήγια. Το κρέας αυτό ελέγχεται συστηματικά από τις υγειονομικές Αρχές και μέρος του καταλήγει και στη δημόσια κατανάλωση.

Οι ασθένειες του αγριόχοιρου έχουν σημασία πολλαπλή, καθώς κάποιες  μπορούν να προσβάλουν και τον άνθρωπο και τα ζώα.
Οι ασθένειες του αγριόχοιρου έχουν σημασία πολλαπλή, καθώς κάποιες μπορούν να προσβάλουν και τον άνθρωπο και τα ζώα.

Οι ασθένειες του αγριόχοιρου έχουν σημασία πολλαπλή, καθώς κάποιες μπορούν να προσβάλουν και τον άνθρωπο και τα ζώα. Κάποιες άλλες έχουν σημασία γιατί αφορούν το πληθυσμό των εκτρεφόμενων ζώων και κάποιες την αναπαραγωγή του, με τις ανάλογες οικονομικές προεκτάσεις.

Η κύρια ασθένεια που αφορά και τη δημόσια υγεία είναι η τριχίνωση ή τριχινίαση, που οφείλεται στο παράσιτο trichinella spirallis. Μοιάζει στην επιδημιολογία της με την εχινοκοκκίαση. Υπάρχουν έξι υπότυποι που παρασιτούν στον αγριόχοιρο. Ο αγριόχοιρος δε πάσχει ο ίδιος, αλλά είναι φορέας του παράσιτου που ζει σε κυστικούς σχηματισμούς μέσα στη μυϊκή μάζα. Από αυτούς τους κυστικούς σχηματισμούς -και μόνο εφόσον καταναλωθούν με την πρόδρομη μορφή του παράσιτου ζωντανή- μπορεί να μεταδοθεί στον άνθρωπο.

Υπάρχει σε όλα τα θερμόαιμα ζώα, αλλά η ανθρώπινη μόλυνση προέρχεται κυρίως από κατανάλωση μισοψημένου άγριου χοιρινού, αρκουδίσιου, αλογίσιου ή... γατίσιου κρέατος. Στην Αμερική, στις Δυτικές Πολιτείες είναι παραδοσιακή η κατανάλωση κρέατος αγριόγατας, κούγκαρ ή πούμα. Στην Ευρώπη τα περιστατικά οφείλονται κυρίως σε κατανάλωση κρέατος αρκούδας, αγριόχοιρου ή αλόγου.

Η κλινική μορφή της τριχίνωσης στα νύχια κυνηγού.
Η κλινική μορφή της τριχίνωσης στα νύχια κυνηγού.

Τα περισσότερα στελέχη του παράσιτου σκοτώνονται και με την απλή κατάψυξη σε χαμηλές θερμοκρασίες κάτω από -12ο C. Ο πλέον ασφαλής τρόπος βέβαια είναι το καλό μαγείρεμα. Πειραματικά οι κύστες αδρανοποιούνται αν θερμανθούν στους 55ο C για έξι λεπτά. Αυτό σημαίνει πως τα τρυφερά κομμάτια του αγριόχοιρου που καταναλώνονται ψητά στη σχάρα πρέπει να σερβίρονται πάντα ΚΑΛΑ ψημένα χωρίς ροδαλό χρώμα στο κρέας. Ολοι οι άλλοι τρόποι μαγειρέματος όπως ένα στιφάδο που βράζει αργά σε 100ο και άνω για κάποιες ώρες, είναι απολύτως ασφαλές.

Τα περιστατικά τριχίνωσης σε ανθρώπους είναι γενικά σπάνια παρότι σε έλεγχο συστηματικών κυνηγών αγριόχοιρου σε όλο τον κόσμο αναφέρθηκαν ποσοστά 10-20% με αντισώματα κατά της νόσου. Δηλαδή έχουν έρθει σε επαφή με το παράσιτο της νόσου, δεν νοσούν και έχουν κάποιο επίπεδο ανοσίας.

Η προνύμφη της τριχινίασης.
Η προνύμφη της τριχινίασης.

Την τριχίνωση την υποπτευόμαστε σαν ασθένεια στον άνθρωπο, όταν παρουσιάζεται οξύ εμπύρετο, με παράξενο πρήξιμο βλεφάρων και μικρές στικτές αιμορραγίες κάτω από τα νύχια.

Φυματίωση
Η φυματίωση των αγριόχοιρων οφείλεται κυρίως στο στέλεχος της βόειας φυματίωσης που έχει κυρίως επίδραση στον πληθυσμό των εκτρεφόμενων παραγωγικών ζώων. Μπορεί όμως να προσβάλει και τον άνθρωπο.

Η βρουκέλλωση είναι μια πολύ πιο διαδεδομένη νόσος στα αγριογούρουνα. Στη Νότια Ισπανία υπήρξαν δύο θανατηφόρα περιστατικά σε κυνηγούς που είχαν τεμαχίσει αγριογούρουνα το 2004.
Η βρουκέλλωση είναι μια πολύ πιο διαδεδομένη νόσος στα αγριογούρουνα.
Στη Νότια Ισπανία υπήρξαν δύο θανατηφόρα περιστατικά
σε κυνηγούς που είχαν τεμαχίσει αγριογούρουνα το 2004.

Μεταδίδεται με την αναπνευστική οδό ή από την κατανάλωση μολυσμένου κρέατος και γάλακτος. Τα αγριογούρουνα μπορούν να προσβληθούν τρώγοντας κρέας μολυσμένο από νεκρά ζώα που βρίσκουν ή από στενό συγχρωτισμό.

Προσβάλλει όλα τα εσωτερικά όργανα κυρίως όμως λεμφαδένες και πνεύμονες και δημιουργεί μια χαρακτηριστική κοκκιωμματώδη εικόνα με μικρές στικτές κίτρινες περιοχές που συρρέουν πολλές μαζί. Υπάρχει μεγάλη συζήτηση για το αν οι αγριόχοιροι είναι η βιολογική «αποθήκη» του βακτηριδίου ή όχι.

Λεμφαδένες με προσβολή φυματίωσης χαρακτηριστικές κοκκιώδεις αλλοιώσεις.
Λεμφαδένες με προσβολή φυματίωσης χαρακτηριστικές κοκκιώδεις αλλοιώσεις.

Εχουν κατηγορηθεί οι μικρές περιφραγμένες ρεζέρβες αγριόχοιρων όπου τα ζώα συγχρωτίζονται. Ομως έχει αποδειχθεί ότι όταν η επιδημία μειώνεται στα οικόσιτα τότε ακολουθεί και μείωση στον πληθυσμό των αγριόχοιρων. Αρα και κάποια άλλη οδός μετάδοσης υπάρχει όχι απολύτως ξεκάθαρη.

Το 50% των αγριόχοιρων στην Ισπανία έχουν βρεθεί θετικοί στη φυματίωση [έχουν έρθει σε επαφή δηλαδή με τη νόσο], αλλά το ποσοστό των νοσούντων από φυματίωση αγριόχοιρων, είναι πραγματικά μικρό.

Ερυσίπελας οφθαλμικό που προκαλεί τύφλωση σε αγριόχοιρο.
Ερυσίπελας οφθαλμικό που προκαλεί τύφλωση σε αγριόχοιρο.

Ακόμα πιο σύγχρονες μελέτες στην Ευρώπη και ειδικά στην Αγγλία ενοχοποιούν πλήρως τον ασβό σαν βιολογική «αποθήκη» της νόσου. Είναι ο κύριος υπεύθυνος μετάδοσης στις αγελάδες. Μεγάλη δικαστική διαμάχη έχει ξεσπάσει με αφορμή το γεγονός της επίμονης προστασίας του ασβού από οικολογικές ομάδες. Δεν έχουν γίνει ακόμα μελέτες στον διαρκώς ανερχόμενο πληθυσμό του αγριόχοιρου στην Αγγλία σε σχέση με τη φυματίωση.

Βρουκέλλωση
Η βρουκέλλωση [ή αλλιώς μελιταίος] είναι μια πολύ πιο διαδεδομένη νόσος στα αγριογούρουνα. Οφείλεται στο στέλεχος «suis» και είναι η δεύτερη πιο κολλητική βρουκέλλα στον άνθρωπο μετά τη γνωστή μας βρουκέλλα «melitensis» των αιγοπροβάτων.

Ατροφική ρινίτιδα αγριόχοιρου προκαλεί παραμόρφωση του ρύγχους.
Ατροφική ρινίτιδα αγριόχοιρου προκαλεί παραμόρφωση του ρύγχους.

Υπάρχει απευθείας μετάδοση όπως φαίνεται από ζώο σε ζώο. Προκαλεί στείρωση και αποβολές στα ζώα, προκαλώντας οικονομική καταστροφή σε επαγγελματικές περιοχές κυνηγιού και εικόνα μελιταίου πυρετού στον άνθρωπο.

Το 30% περίπου των ζώων σε Ιταλία, Κροατία, Αμερική, Γερμανία, Ισπανία, έχουν αντισώματα στη νόσο. Ο άνθρωπος για να κολλήσει πρέπει να αποικισθεί με αρκετές «μονάδες αποικιών» όπως περιγράφονται στο μικροσκόπιο. Πάντως ο χειρισμός των σκοτωμένων ζώων, του γδαρσίματος και του τεμαχισμού με γάντια μιας χρήσης, όπως και το καλό πλύσιμο χεριών μετά τη διαδικασία, πρακτικά εξαλείφει τον κίνδυνο.

Στη Νότια Ισπανία υπήρξαν δύο θανατηφόρα περιστατικά σε κυνηγούς που είχαν τεμαχίσει αγριογούρουνα το 2004.

Λεπτοσπείρωση
Η λεπτοσπείρωση είναι μια δυνητικά επικίνδυνη νόσος που ενδημεί στο σώμα των νεφρών του ζώου και στα ποντίκια . Βρίσκονται αντισώματα μέχρι και σε ποσοστό 18 % στον ευρωπαϊκό αγριόχοιρο με το υψηλότερο ποσοστό μέσα στο Βερολίνο! Ισως η σχέση του αγριόχοιρου με τα ποντίκια [που προφανώς τα καταναλώνουν μαζί με σκουπίδια, μέσα στο Βερολίνο!] να είναι υπεύθυνη γι΄ αυτό το ποσοστό.

Το 10% των Γερμανών κυνηγών έχουν βρεθεί να έχουν αναπτύξει αντισώματα για τη νόσο. Παρ' όλα αυτά, δεν έχουν αναφερθεί βαριά ή θανατηφόρα περιστατικά σε ανθρώπους.

Ηπατίτιδα
Η Ηπατίτις Ε ή «HEV» οφείλεται σε έναν ιό της οικογένειας των ερπητοϊών που προκαλεί ηπατίτιδα στα χοιρινά και διαπιστωμένα ηπατίτιδα που μπορεί να μεταδοθεί και στους ανθρώπους. Ο ιός μεταδίδεται με την τροφική οδό από μολυσμένο νερό ή απευθείας βρώση άρρωστου συκωτιού.

Σήμερα θεωρείται ζωονόσος με υψηλή επικινδυνότητα στους επαγγελματίες κτηνιάτρους και εκτροφείς χοιρινών, αλλά δευτερευόντως στους κυνηγούς.

Κύρια πηγή μόλυνσης προς τον άνθρωπο είναι μολυσμένα συκώτια χοιρινών ήμερων και άγριων που πωλούνται στα χασάπικα σαν παραδοσιακή τροφή σε όλη την Ευρώπη και βρίσκονται οροθετικά σε ποσοστό μέχρι 30%.

Τα συκώτια χοίρων που πάσχουν αναγνωρίζονται και απορρίπτονται αμέσως από το χρώμα τους που δεν είναι ροδαλό και υγιές, αλλά ωχρό και υποκίτρινο. Ομως αυτά που είναι απλοί φορείς και φέρουν τον ιό είναι αυτά που ευθύνονται κυρίως για την πιθανή μετάδοση της νόσου. Το παραδοσιακό ευρωπαϊκό «πατέ» έχει ως βάση το χοιρινό συκώτι.

Το καλά μαγειρεμένο συκώτι του αγριόχοιρου μας απαλλάσσει από οποιονδήποτε κίνδυνο, καθώς και η άμεση απόρριψη κάθε ύποπτου κομματιού. Πολύ λίγα θανατηφόρα περιστατικά έχουν αναφερθεί σε ανθρώπους, κυρίως από βρώση ωμού συκωτιού που αποτελεί παράδοση σε ορισμένες κουλτούρες.

Υπάρχουν και μια σειρά άλλες ιογενείς ασθένειες του αγριόχοιρου με δευτερεύουσα σημασία για την ανθρώπινη υγεία, αλλά με μεγάλη οικονομική σημασία, καθώς επηρεάζουν την οικόσιτη ή επαγγελματική χοιροτροφία, αλλά και την εκτροφή αγριόχοιρων για κυνήγι και για τρόπαια.

Το ερυσίπελας των χοίρων είναι μια βαριά βακτηριακή μόλυνση των αγριόχοιρων και των ήμερων χοιρινών. Προκαλεί μια βαριά εικόνα σηψαιμίας με ληθαργικότητα, χαρακτηριστικό πρήξιμο και τεντωμένο δέρμα, ορατό κόκκινο εξάνθημα στα ήμερα γουρούνια [που το δέρμα είναι ορατό] τύφλωση, δυσκαμψία, δυσκινησία.

Οι σαλμονελώσεις, οι μολύνσεις με κολοβακτηρίδιο και καμπυλοβακτηρίδιο προκαλούν μεγάλη νεανική θνησιμότητα στα άγρια γουρουνάκια και επιδημίες που μπορεί να θερίσουν έναν τοπικό πληθυσμό. Κυρίως μεταδίδονται από μολυσμένο νερό σε περιοχές ξηρικές που υπάρχουν περιορισμένες πηγές και μολύνονται από τον συγχρωτισμό. Η ψευδόλυσσα των χοίρων ή PRV παρουσιάζει συμπτώματα παρόμοια με της λύσσας από το νευρικό σύστημα.

Ο ερπητοϊός που την προκαλεί είναι αρκετά συχνός στα κατοικίδια χοιρινά. Στις ΗΠΑ και στην Ισπανία βρέθηκε πως το 50% του πληθυσμού άγριων ή ημιάγριων γουρουνιών είναι οροθετικά για την ψευδόλυσσα.

Προκαλεί πτώση του ανοσοποιητικού συστήματος και σειρά παθολογικών καταστάσεων που μπορούν να καταστρέψουν την τοπική παραγωγή ήμερων γουρουνιών.

Η παράξενη ρινική ατροφία των χοιρινών προσβάλλει και τα ήμερα και τα άγρια χοιρινά και οφείλεται σε ιό. Στα αγριογούρουνα προκαλεί ατροφία στην ανάπτυξη του ρινικού καλάμου [μύτης] και της γνάθου. Καταστρέφει την αξία του τροπαίου και προκαλεί προβλήματα διατροφής λόγω αδυναμίας σκαψίματος.

Δημόσια υγεία
Στις μέρες μας έχει μεγάλη σημασία ο κυνηγός να είναι ενημερωμένος και να μπορεί να αναγνωρίσει κάθε ανωμαλία που ξεφεύγει από το φυσιολογικό. Κάποιες από αυτές έχουν σημασία και για τη δημόσια υγεία.

Το καθ' ύλην υπεύθυνο ΚΕΕΛΠΝΟ απουσιάζει με πλήρη αναποφαστικότητα και αερολογίες, ακόμα και από το καυτό θέμα της λύσσας! Πόσω μάλλον από την υγεία των αγριόχοιρων.

Η Ομοσπονδία Μακεδονίας Θράκης έχει κάνει μια αξιέπαινη προσπάθεια ενημέρωσης για τις ασθένειες του αγριόχοιρου, με οπτικό υλικό, που είναι και η μόνη προσπάθεια στον χώρο μας!

Γενικά όμως για τον πληθυσμό του αγριόχοιρου στην Ελλάδα υπάρχουν λίγες αναφορές για εμφανώς ασθενή ζώα. Αυτά όμως μόνο σε επίπεδο... συζήτησης μεταξύ κυνηγών.

Είναι κρίμα που δεν υπάρχει ορατή τουλάχιστον δράση της υπεύθυνης υπηρεσίας με προσέγγιση κυνηγετικών ομάδων για τον διαρκή έλεγχο σπλάχνων και οροθετικών ζώων, ώστε ο αυξανόμενος πληθυσμός του αγριόχοιρου να είναι υπό διαρκή παρακολούθηση.

Παραδόξως τα μόνα ζώα που ελέγχονται είναι τα... κατασχεμένα από λαθροθηρία, προκειμένου να δημοπρατηθούν!

Μια απλή δράση με φυλάκια της επιτρεπόμενες μέρες κυνηγιού, όπου θα παίρνονταν δείγματα από τα σπλάχνα των σκοτωμένων ζώων, θα ήταν πραγματικά ό,τι χρειάζεται.

Αλλά τότε θα ζούσαμε σίγουρα σε κάποιον άλλον πλανήτη, και όχι στην Ελλάδα...

Νίκος Κράλλης

 

Άλλα άρθρα

comments powered by Disqus

[X] Κλείσιμο Παράθυρου

Για να βλέπετε πρώτοι τα νέα άρθρα κάνετε click στο Like button