Αναπαλαίωση... ποιότητας!



ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΛΙΑΤΖΙΔΙΚΑ

Αναπαλαίωση... ποιότητας!

Μια επίσκεψη στα παλιατζίδικα είναι σχεδόν παραδοσιακή ενασχόληση στις γιορτές γι' αυτό πήγα με έναν φίλο που ζήλεψε τα... ευρήματά μου σε κυνήγι... όπλων, παλαιών και μη. Αφού λερώσαμε τα χέρια μας με ένα σωρό άχρηστα σιδερικά, και, αφού μας πρότειναν κουμπούρες του '21 που δεν ενδιαφέρουν, συνεχίσαμε την αναζήτηση.

Μια επίσκεψη στα παλιατζίδικα είναι σχεδόν παραδοσιακή ενασχόληση στις γιορτές γι' αυτό πήγα με έναν φίλο που ζήλεψε τα... ευρήματά μου σε κυνήγι... όπλων, παλαιών και μη. Αφού λερώσαμε τα χέρια μας με ένα σωρό άχρηστα σιδερικά, και, αφού μας πρότειναν κουμπούρες του '21 που δεν ενδιαφέρουν, συνεχίσαμε την αναζήτηση.

Τα όπλα αυτά αποτελούνται από το «πάντρεμα» ξύλου και μετάλλου. Αν ο τεχνίτης εφάρμοζε πρώτα τη βάση του όπλου, και μετά τις κάννες πάνω τους, τότε η εφαρμογή των μηχανισμών στο ξύλο γίνεται κυριολεκτ
Τα όπλα αυτά αποτελούνται από το «πάντρεμα» ξύλου και μετάλλου. Αν ο τεχνίτης εφάρμοζε πρώτα τη βάση του όπλου, και μετά τις κάννες πάνω τους, τότε η εφαρμογή των μηχανισμών στο ξύλο γίνεται κυριολεκτικά στον «αέρα».

Το μάτι του έπεσε και σε ένα παλιό δίκαννο. Αξιόλογο σε... περίγραμμα, αλλά όχι άμεσα αναγνωρίσιμο. Σκόνες,αράχνες και λάσπες σκέπαζαν την επιφάνειά του. Δυο χτυπήματα βούλιαζαν την κάννη του και έμοιαζε ολόκληρο... κολλημένο πάνω στο κοντάκι με αρχαία σκόνη! Πάνω στη ρίγα διέκρινα μόνο μια διεύθυνση. «...rue de Richelieu 31».

Κάτι μου θύμιζε αυτό, αλλά δεν μπορούσα να θυμηθώ τι. Γύρισα σπίτι και άνοιξα τα... τεφτέρια μου. Ο φίλος με πήρε τηλέφωνο για να ρωτήσει αν βρήκα κάτι! Είχα μόνο υποψίες!

Ο κατασκευαστής που είχε κατάστημα στην ένδοξη οδό Ρισελιέ ήταν ο μεγάλος... Lepage. Το όπλο όμως δεν έμοιαζε και δεν ήταν Lepage. Οποιος και να ήταν, σκέφτηκα, θα ήταν κάποιος σημαντικός για να έχει κατάστημα εκεί στο... Κολωνάκι των Γάλλων «armurerie».

Είχε πολύ όμορφο σκάλισμα λουλουδιών, στις φωτιές σε «λευκό μοτίβο», και πολύ ισχυρούς κόκορες με ίχνη βαφής. Στην αρχική του μορφή το όπλο είχε γαλλικό φινίρισμα «νομίσματος».
Είχε πολύ όμορφο σκάλισμα λουλουδιών, στις φωτιές σε «λευκό μοτίβο», και πολύ ισχυρούς κόκορες με ίχνη βαφής. Στην αρχική του μορφή το όπλο είχε γαλλικό φινίρισμα «νομίσματος».

Μετά μερικές μέρες το... αρχαιοπρεπές κατασκεύασμα βρέθηκε στα χέρια του. Μου το έφερε για μελέτη και συμβουλές για μια ελαφρά αναπαλαίωση! Χαλάλι του, σκέφτηκα φίλος είναι, πάλι με σκουριές και ξύλα θα έμπλεκα, πάλι θα μύριζε το σπίτι χημικά... αλλά τέλος πάντων.

Η πρώτη μεγάλη προσπάθεια ήταν να βγούν οι κάννες από το κοντάκι. Ο συρταρωτός μοχλός ήταν κολλημένος από τα χρόνια και κατάφερα να τον ανοίξω μετά προσπάθεια αρκετών ημερών και πότισμα με πετρέλαιο.

Οι κάννες έφεραν μια σειρά διαβρώσεις στην επαφή με το ξύλο, αλλά χωρίς σκάψιμο και απώλεια σε βάθος του μετάλλου.

Το κοντάκι είχε δύο πολύ ιδιαίτερες καμπύλες στην εφαρμογή των μηχανισμών. Οι εφαρμογές εκεί ήταν απείραχτες και τέλειες.
Το κοντάκι είχε δύο πολύ ιδιαίτερες καμπύλες στην εφαρμογή των μηχανισμών. Οι εφαρμογές εκεί ήταν απείραχτες και τέλειες.

Το κοντάκι είχε μόνο την απόχρωση του λερωμένου ξύλου, μετά επιφανειακή, αλλά όχι δραματική φθορά δεκαετιών. Οι σκανδάλες ήταν κολλημένες από ξερά λάδια και σκουριά. Οι κόκορες σηκώνονταν με αντίσταση χωρίς να σκαλώνουν. Τα κύρια ελατήρια πάντως δούλευαν.

Ενα καθάρισμα με μάλλινο ύφασμα μου αποκάλυψε ένα «A Paris» στη μια φωτιά και ένα «Leon Leroux» στην άλλη. Χαλάλι σου ρε Leon σκέφτηκα, άντε να δούμε τι θα βγεί κάτω από τόση λάσπη.

Ποτέ δεν είμαι αισιόδοξος για την ονοματολογία των γαλλικών και βέλγικων όπλων, καθώς δεν υπάρχει η επιμελής αρχειοθέτηση των κατασκευαστών, που υπάρχει για τα αγγλικά όπλα.

 Τις «φωτιές» δεν χρειάστηκε καν να τις λύσω. Τόσο λαμπεροί ήταν!
Τις «φωτιές» δεν χρειάστηκε καν να τις λύσω. Τόσο λαμπεροί ήταν!

Η συντήρηση...
Συνέχισα αργά τη συντήρηση με μικρά βήματα και παρατηρήσεις. Το όπλο είχε πολύ όμορφο σκάλισμα λουλουδιών, στις φωτιές σε «λευκό μοτίβο», και πολύ ισχυρούς κόκορες με ίχνη βαφής. Στην αρχική του μορφή το όπλο είχε γαλλικό φινίρισμα «νομίσματος» στις φωτιές και μαύρους κόκορες.

Αρχισα να το λύνω προσεχτικά. Πρώτα τις περιφερικές βίδες των μικρών κομματιών για να δω πόσο κολλημένες ήταν και πόσο αντιστέκονταν. Οι βίδες ήταν σκληρυμένες, με σωστά κοψίματα, γι' αυτό βγήκαν χωρίς περιπέτειες. Εφτασα στη κεντρική βίδα των μηχανισμών. Με πολλή προσοχή και σταθερό χέρι τη γύρισα σιγά και δυνατά... και ω του θαύματος γύριζε! Βγήκε απροβλημάτιστα. Εσπρωξα τις φωτιές από το μπροστινό ακάλυπτο τμήμα και σηκώθηκαν αργά από την εφαρμοσμένη θέση τους, που βρίσκονταν θρονιασμένες εδώ και ενάμιση αιώνα. Οι εφαρμογές ξύλου σε μέταλλο ήταν κατι παραπάνω από τέλειες.

 Η εντυπωσιακή δουλειά και οι εφαρμογές ξύλου - μετάλλου μαζί με την αριστοτεχνική συμμετρία του χωρίς ατέλειες, σε αφήνουν κυριολεκτικά άφωνο.
Η εντυπωσιακή δουλειά και οι εφαρμογές ξύλου - μετάλλου μαζί με την αριστοτεχνική συμμετρία του χωρίς ατέλειες, σε αφήνουν κυριολεκτικά άφωνο.

Βγάζοντας τις φωτιές... θαμπώθηκα! Αστραφταν σαν την πρώτη μέρα κατασκευής με λίγα ίχνη μόνο, από ξεραμένα λάδια. Αυτό ήταν ένα εμφανώς «best gun» που λέει και ο Παπατσαρούχας. Οι κάννες ήταν εξάγωνες στην αρχή και κυλινδρικές στα περιφερικά 3/4.

Η αναπαλαίωση...
Οι επιφάνειες των εξαγώνων ήταν τέλειες. Χωρίς ούτε μία γωνιά λάθος. Ο φίλος βρήκε... κελεπούρι σκέφτηκα με μια δόση ζήλιας.

Πήρα στα ζεστά την αναπαλαίωση. Εμενε μόνο η βίδα της βάσης που γατζώνουν οι κάννες. Αλλά η βάση του ήταν δεμένη με την έδρα της σκανδάλης με δύο βίδες, μια από πάνω και μια από κάτω, που έβρισκε στη βάση ακριβώς στις εσοχές που γατζώνουν οι κάννες. Ολο το όπλο αποτελούσε μια ευφυή, πολύ συγκροτημένη και πάρα πολύ ισχυρή μονάδα μετάλλου, στηριγμένου σε ξύλο.

Με πολλή προσπάθεια και διαβρωτικό λάδι κατάφερα και έλυσα τις δύο βίδες χωρίς ζημιά, και όλο το όπλο απλώθηκε στο γραφείο μου.

Δεν χρειάστηκε καν να τρίψω τίποτε με σμυριδόπανο. Κάτω από τη λερωμένη επιφάνεια των μεταλλικών στοιχείων, η τέλεια λείανση 175 χρόνων ήταν ακέραια. Ενα τρίψιμο με μάλλινο ύφασμα ποτισμένο με flitz και όλα τα εξαρτήματα έλαμψαν διατηρώντας τις... ρυτίδες της ηλικίας τους! Τις «φωτιές», τους μηχανισμούς δηλαδή, δεν χρειάστηκε καν να τους λύσω. Τόσο λαμπεροί ήταν!

Επιθεώρησα το κοντάκι. Η καρυδιά ήταν περασμένη σε κάποια πολύ προγενέστερη φάση με κάποιο βερνίκι πάνω από το φινίρισμα γομαλάκας, με πολύ πρόχειρο τρόπο. Η γνωστή διαδικασία διαβρωτικού και πλυσίματος άρχισε συστηματικά.

Μετά δέκα πλύσεις η βάση του αρχαίου φινιρίσματος ακόμα δεν είχε βγεί. Δεν ξέρω τι ακριβώς έκαναν αυτοί οι μάστορες, αλλά έχω ξανάρθει μπροστά σε αυτό το φαινόμενο. Το βασικό φινίρισμα του κοντακιού είναι τόσο ισχυρά δεμένο με το ξύλο που χρειάστηκε ένα ολόκληρο λίτρο διαβρωτικό, κάμποσα εγκαύματα στα δάχτυλά μου και ατέλειωτες... εισπνοές δηλητηριώδους ατμού, για να καταφέρω να το βγάλω.

Προβληματίστηκα πολύ για το επίπεδο της αναπαλαίωσης του ξύλου.

Το πρόβλημα σε όλα αυτά τα όπλα μιας κάποιας ηλικίας είναι πως δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις πάλι το κλασικό φινίρισμα «γομαλάκας». Το φινίρισμα αυτό είναι ίδιο με αυτό των μουσικών οργάνων. Δημιουργεί φίλμ και δίνει μια γυαλιστερή όψη, συναρπαστική και σχετικά αδιάβροχη (όχι απόλυτα). Η γομαλάκα με πολύ νερό θαμπώνει και φουσκώνει. Αλλά η όψη του όπλου ήταν ξένη με την ηλικία του και με τις όποιες ατέλειες των 175 χρόνων χρήσης.

Ξύλο ποιότητας
Σε αυτά τα όπλα το σατινέ φινίρισμα λαδιού είναι προτιμότερο υπό την προϋπόθεση πως το ξύλο δεν είναι τόσο τραυματισμένο ώστε να μαυρίσουν και να φανούν οι όποιες αμυχές του.

Το κοντάκι είχε δύο πολύ ιδιαίτερες καμπύλες στην εφαρμογή των μηχανισμών. Οι εφαρμογές εκεί ήταν απείραχτες και τέλειες και σκοπός ήταν να παραμείνουν απείραχτες. Σχεδίασα γύρω από όλα τα σημεία εφαρμογών μέταλλο - ξύλο μια γραμμή με μολύβι, ώστε να έχω ένα ορατό όριο στο γυαλοχάρτισμα. Το ξύλο ήταν τόσο άριστης ποιότητας που τα νουαρέ της αρχαίας καρυδιάς έλαμψαν με το πρώτο βρέξιμο, και με το πρώτο τρίψιμο.

Το έτριψα μέχρι το νούμερο 800, το πέρασα και ένα χέρι σίλερ για να κλείσουν λίγο οι πόροι, το πέρασα και με λεμόνι να ασπρίσει λίγο, και το πέρασα κατευθείαν σε λινέλαιο. Παρότι ο δάσκαλος Νικήτας χρησιμοποιεί καθαρό λινέλαιο ζωγραφικής, εγώ χρησιμοποιώ απλό λινέλαιο γιατί έχω παρατηρήσει πως δίνει σε καρυδιές με ανοιχτό χρώμα αυτή τη βαθιά κοκκινωπή όψη του παλιού ποιοτικού ξύλου.

Ο μηχανισμός της σκανδάλης ήταν κολλημένος από σκουριές, βερνίκια και λάδια. Τον μούσκεψα σε πετρέλαιο και συνέχισα τον καθαρισμό.

Το πιο ευαίσθητο σημείο του μηχανισμού είναι τα λεπτά σαν τρίχα ελατήρια που αντιστέκονται στις σκανδάλες. Αυτά συνήθως σπάνε και είναι ανέφικτο να αντικατασταθούν. Ομως τούτα δουλεύανε μια χαρά αφού καθάρισαν και τρίφτηκαν με τσόχα.

Λύνοντας ένα τέτοιο όπλο, δημιουργείται ένα ερώτημα αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Τα όπλα αυτά αποτελούνται από το «πάντρεμα» ξύλου και μετάλλου, με πάρα πολλές εφαρμογές στη σειρά. Αν ο τεχνίτης εφάρμοζε [όπως φαντάζει λογικό], πρώτα τη βάση του όπλου, και μετά τις κάννες πάνω τους, τότε η εφαρμογή των μηχανισμών στο ξύλο γίνεται κυριολεκτικά στον «αέρα». Εμπειρικά θα λέγαμε, αφού δεν υπάρχουν ορατά σημεία-οδηγοί. Δεν μπορώ να φανταστώ εύκολα τη σειρά των εφαρμογών, αλλά η εντυπωσιακή δουλειά και οι εφαρμογές ξύλου ?μετάλλου μαζί με την αριστοτεχνική συμμετρία του χωρίς ατέλειες, σε αφήνουν κυριολεκτικά άφωνο.

Οι θαυμάσιες στριφτές δαμασκηνές κάννες είχαν ένα βαθύ βούλιαγμα που ο Παπατσαρούχας ανέλαβε με μεγάλη τέχνη να το ανασηκώσει. Το να δουλέψεις σε κάννες ανοιχτές μπρός και πίσω είναι εύκολο, το να δουλέψεις όμως σε κάννες τυφλές από τη μια πλευρά είναι εξαιρετικά ριψοκίνδυνο αν σου παγιδευτεί ένα εργαλείο μέσα στον αυλό. Αν σφηνώσει κάτι σε μια τρύπα άντε να το βγάλεις! Ομως το βούλιαγμα σηκώθηκε, χωρίς ορατά σημάδια, και με μεγάλη... υπερηφάνεια από τον Ντίνο για το επίτευγμά του.

Τέλος, ένα απόγευμα που ήμουν ξεκούραστος, έκατσα με υπομονή και το έδεσα. Το όπλο ξαναπήρε μορφή, η καρυδιά «έδεσε» πάλι με το αρχαίο μέταλλο, και η στιβαρή φιγούρα του τελειωμένου δεμένου δίκαννου, με εντυπωσίασε. Ο φίλος μου ήρθε να ακουμπήσει λίγη δόξα στο απόκτημά του και έμεινε άφωνος.Μα ποιος ήταν τέλος πάντων αυτός ο Leon Leroux που έφτιαχνε όπλα τέτοιας ποιότητας;

Η συνέχεια στο επόμενο...

ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΚΡΑΛΛΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΝΙΚΟΣ ΚΡΑΛΛΗΣ

Άλλα άρθρα

comments powered by Disqus

[X] Κλείσιμο Παράθυρου

Για να βλέπετε πρώτοι τα νέα άρθρα κάνετε click στο Like button